Umowa na wywóz szamba i faktury: od kiedy obowiązek, co musi zawierać umowa, jak długo trzymać rachunki i co pokazać na kontroli (art. 6 ustawy, mandat 500 zł, grzywna do 5000 zł)
- Obowiązek umowy jest w art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach: kto pozbywa się nieczystości ciekłych, musi «udokumentować w formie umowy» korzystanie z usług firmy z zezwoleniem i okazać «umowy i dowody uiszczania opłat». Od 9 sierpnia 2022 r. wójt ma obowiązek kontrolować to co najmniej raz na dwa lata; pierwszy cykl liczył się od tej daty.
- Dowodem opłat jest to, co potwierdza wywóz: faktura, rachunek, paragon, potwierdzenie przelewu albo podpisany «druk potwierdzenia wykonania usługi» z ilością w m³ i datą. Poznań i Staroźreby żądają dokumentów za ostatni rok; Poznań dodatkowo faktur za wodę, żeby porównać zużycie z wywozem.
- Gminne wzory umów mówią to samo: czas nieokreślony, miesiąc wypowiedzenia, zapłata w 14 dni od faktury lub gotówką u kierowcy, reklamacja w 3 dni, cennik zarządzeniem wójta bez aneksu. Izbica każe zlecać wywóz 2 razy w roku pod rygorem wygaśnięcia i kary umownej 50,00 zł; Jasienica rozwiązuje umowę automatycznie po 12 miesiącach bez wywozu.
- Brak umowy lub rachunków to wykroczenie z art. 10 ustawy: mandat do 500 zł, w sądzie grzywna od 20 do 5000 zł; utrudnianie kontroli to osobny czyn (ust. 2d). Gmina, która nie kontroluje, sama płaci 10 000–50 000 zł, więc kontroluje.
- Bez umowy gmina organizuje wywóz za ciebie: decyzja z urzędu na 1 rok z rygorem natychmiastowej wykonalności, po górnych stawkach z uchwały, przedłużana, jeśli nie przedstawisz umowy 3 miesiące przed końcem. Firma asenizacyjna i tak zgłasza gminie wykaz klientów z imieniem i adresem (art. 9o ust. 4).
Cała sprawa mieści się w art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach: właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się nieczystości ciekłych, «są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług» gminnej jednostki organizacyjnej albo przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych lub osadników i transport nieczystości ciekłych, «przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi». Umowa i dowód zapłaty, nic więcej i nic mniej. Rada gminy może uchwałą dopuścić «inne sposoby udokumentowania» (ust. 1a) i co roku uchwala górne stawki opłat (ust. 2), po których gmina liczy wywóz zastępczy, gdy umowy nie ma. Kontrolę dopisała nowela ogłoszona 25 lipca 2022 r., w życie od 9 sierpnia 2022 r.: wójt, burmistrz lub prezydent kontroluje posiadanie umów i dowody opłat (ust. 5a) i «jest obowiązany prowadzić kontrolę […] co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli» (ust. 5aa), a pierwszy dwuletni okres liczył się od dnia wejścia w życie, czyli do 9 sierpnia 2024 r.
W praktyce wezwanie przychodzi listem i prosi o dwie rzeczy do wglądu. Poznań od 5 lutego 2025 r. prowadzi kontrole w urzędzie po wezwaniu, a od marca 2025 r. w terenie ze Strażą Miejską; Grajewo zaczęło 4 września 2023 r., Staroźreby w kwietniu 2023 r., Nowe Miasto w styczniu 2023 r. Gmina, której wójt nie kontroluje, płaci od 10 000 do 50 000 zł kary nałożonej przez WIOŚ (art. 9z ust. 7), więc kontrolują wszystkie, także te, które przez dwadzieścia lat nie pytały nikogo o umowę. Kto ma zbiornik w gminnej ewidencji i nie ma umowy w wykazie żadnej firmy, jest pierwszy na liście.
Przepis nie zmienił się w 2022 r. w części dotyczącej właściciela; zmieniło się to, że gmina dostała obowiązek i karę. Dlatego pytanie «od kiedy umowa» ma dwie odpowiedzi: umowa od zawsze, kontrola od sierpnia 2022 r., a wezwanie od dnia, w którym gmina doszła do twojego adresu w planie kontroli, który musi obejmować co najmniej wykaz podmiotów kontrolowanych w danym okresie.
Dla właściciela z tego wynika prosta kolejność działań. Najpierw sprawdź, czy zbiornik jest w gminnej ewidencji, bo plan kontroli powstaje z niej; potem zawrzyj umowę z firmą z wykazu zezwoleń, który gmina publikuje; potem podpisuj każdy druk wywozu i trzymaj oryginały z faktur lub paragonów razem z umową, co najmniej za ostatnie 12 miesięcy. Poznań dodatkowo zestawia te dokumenty z fakturami za wodę za ten sam rok, więc liczba wywozów musi się bronić wobec zużycia. Kto zrobi te trzy rzeczy, ma na kontroli nic do wyjaśniania, a kto zrobi dwie z trzech, ma protokół z brakiem i od niego zaczyna się mandat do 500 zł albo decyzja o wywozie zastępczym na rok.
Trzy pytania przychodzą razem: od kiedy trzeba mieć umowę, czy faktura jest obowiązkowa i jakie dokumenty pokazać, kiedy gmina wezwie. Odpowiedź na wszystkie trzy jest w jednym przepisie i w kilku wzorach umów, które gminy same publikują. Przeczytaliśmy przepis, trzy wzory i cztery komunikaty urzędów, i poniżej jest to, co z nich wynika, bez domysłów.
Od kiedy: przepis stary, kontrola nowa
Obowiązek nie ma daty, bo wynika z samego faktu pozbywania się ścieków. Art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mówi, że właściciele nieruchomości, którzy pozbywają się z terenu nieruchomości nieczystości ciekłych, «są obowiązani do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług» gminnej jednostki organizacyjnej albo przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych lub osadników i transport nieczystości ciekłych, i to «przez okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat za te usługi». Dwa dokumenty, jedno zdanie. Rada gminy może uchwałą dopuścić «inne sposoby udokumentowania» (ust. 1a), ale musi to zrobić wprost; domyślnie liczy się umowa i dowód zapłaty.
Nowe jest to, że ktoś to sprawdza. Nowela ogłoszona 25 lipca 2022 r. weszła w życie 9 sierpnia 2022 r. i dopisała ust. 5a i 5aa: wójt, burmistrz lub prezydent miasta kontroluje posiadanie umów i dowody uiszczania opłat, i «jest obowiązany prowadzić kontrolę […] co najmniej raz na dwa lata zgodnie z planem kontroli». Przepis przejściowy dodał, że pierwszy dwuletni okres liczy się od dnia wejścia w życie, więc do 9 sierpnia 2024 r. każda gmina miała skontrolować wszystkich. Stąd fala wezwań: Staroźreby ogłosiły kontrole w kwietniu 2023 r., Grajewo zaczęło 4 września 2023 r., Nowe Miasto w styczniu 2023 r., Poznań prowadzi je od 5 lutego 2025 r. w urzędzie i od marca 2025 r. w terenie ze Strażą Miejską. Gmina, której wójt nie kontroluje, podlega karze pieniężnej od 10 000 do 50 000 zł nakładanej przez WIOŚ (art. 9z ust. 7), i to jest powód, dla którego wezwanie przyjdzie także tam, gdzie nigdy wcześniej nikt o umowę nie pytał. Jak taka kontrola wygląda krok po kroku i czego wolno żądać, opisaliśmy w artykule kontrola szamba przez gminę.
Czy umowa musi być na piśmie
Ustawa nie pisze «pisemna». Pisze «w formie umowy» i «przez okazanie takich umów», a okazać można tylko coś, co istnieje na papierze lub w pliku. Na forum prawnym ten spór toczy się od lat.
Pewna osoba uważa, że w razie kontroli legalności wywozu szamba z nieruchomości wystarczy straży gminnej tylko pokazać rachunki za wywóz szamba, a niepotrzebna jest na to umowa.
forumprawne.org · „Wywóz szamba - czy konieczna pisemna umowa?”Na forum Muratora inny właściciel opisuje praktykę, którą zna większość wsi.
Oczywiście, że nie mam umowy na wywóz szamba. Wydaje mi się, że w tym zakresie przepisy sobie, a życie sobie. Dzwoni się dwa dni wcześniej, zamawia szambiarkę i to wszystko. Mam umowę na wywóz śmieci z lokalną firmą, która nie ma szambiarek. Tam polecono mi szambiarza, z którego usług korzystam.
forum.murator.pl · „Wywóz szamba - obowiązki Gminy”Dzięki za wyjaśnienie, bo ten zapis nie był dla mnie jasny. Muszę porozmawiać z człowiekiem, który wywozi mi szambo w sprawie umowy. Czy wszystkim wyzwozi tak na telefon? Z drugiej strony o ile pamiętam z kodeksu cywilnego to umowa może mieć formę ustną, jak w tym wypadku. Gdzie jest powiedziane, że mui być na piśmie?
forum.murator.pl · „Wywóz szamba - obowiązki Gminy”Odpowiedź z tego samego wątku jest praktyczna, nie prawnicza.
Oczywiście, że ja mam na pismie, właśnie po to, żeby móc w razie czego okazać umowę (zarówno ze śmieciarzami, jak i z firmą od szamba.
forum.murator.pl · „Wywóz szamba - obowiązki Gminy”Kodeks cywilny dopuszcza umowy ustne, ale art. 6 ust. 1 wymaga okazania umowy i dowodów opłat, a gminy w komunikatach piszą o «podpisanych umowach» i wzywają, by zawrzeć je «niezwłocznie». Firma, która przyjeżdża na telefon, ma zwykle gotowy wzór i podpisuje go w pięć minut; zakład komunalny w Jasienicy publikuje swój jako PDF na stronie. Spór o formę ustną można wygrać w sądzie i przegrać na kontroli, bo urzędnik sporządza protokół z tego, co zobaczył, a odmowa podpisania protokołu daje w Poznaniu 7 dni na stanowisko na piśmie i nic więcej.
Co jest w umowie: trzy wzory gminne, klauzula po klauzuli
Wzory z Jasienicy (Zakład Komunalny, umowa nr ZK-WN z 2023 r.), z Cisnej (umowa GK/WN) i z Izbicy (GPGK w Ostrzycy) są do siebie podobne, bo wszystkie wykonują ten sam przepis. Przedmiot to nieczystości «o charakterze bytowo-gospodarczym» ze zbiornika bezodpływowego lub osadnika przydomowej oczyszczalni; Cisna dodaje, że mieszanina ścieków domowych i produkcyjnych liczy się jako produkcyjne i umową nie jest objęta. Wszystkie trzy wyłączają zawartość studzienek, rozpuszczalniki, kwasy, farby, substancje z metalami ciężkimi, odpady ropopochodne i tłuszcze. Zleceniodawca oświadcza, że ma tytuł do nieruchomości, zapewnia podjazd dla samochodu asenizacyjnego (Jasienica: «pojazd ciężarowy o masie do 20 ton») i, w Izbicy, obecność osoby dorosłej przy wywozie.
| Klauzula | Jasienica | Cisna | Izbica (Ostrzyca) |
|---|---|---|---|
| Zamawianie | harmonogram lub telefon, 3 dni robocze wyprzedzenia | telefon, odwołanie do 2 dni roboczych przed, do 6 m³ na zamówienie | osobiście lub telefonicznie, wykonanie do 10 dni roboczych |
| Minimalna częstotliwość | umowa wygasa po 12 miesiącach bez wywozu (osadnik: 24) | brak | 2 razy w roku pod rygorem wygaśnięcia, kara umowna 50,00 zł |
| Potwierdzenie wykonania | faktura lub druk podpisany przez zleceniodawcę lub pełnoletniego domownika | druk wykonania usługi; przy nieobecności wypełnia kierowca i dołącza do faktury | «potwierdzenie» podpisane przez odbiorcę, podstawa faktury |
| Cennik | zarządzenie wójta, zmiana bez aneksu | zarządzenie wójta | załącznik, zmiana raz w roku, 30 dni uprzedzenia, 14 dni na wypowiedzenie |
| Zapłata | gotówką u kierowcy, w kasie lub przelewem w 14 dni | gotówką u kierowcy, w kasie w 7 dni, przelewem w 14 dni | paragon lub faktura VAT, 14 dni |
| Reklamacja | 3 dni na piśmie | 3 dni, rozpatrzenie w 14 dni | — |
| Wypowiedzenie | 1 miesiąc; bez wypowiedzenia przy 30 dniach zwłoki | 1 miesiąc; bez wypowiedzenia przy 30 dniach zwłoki plus windykacja i BIG | 1 miesiąc |
Dwie klauzule zasługują na uwagę, bo decydują o kontroli. Pierwsza to potwierdzenie wykonania usługi: we wszystkich trzech wzorach zleceniodawca zobowiązuje się do «podpisania potwierdzenia wykonania usługi i zachowania jego oryginału», a Cisna dopisuje «zgodnie z wymogiem obowiązujących przepisów». Ten druk, z datą i ilością w metrach sześciennych, jest dokładnie tym «dowodem uiszczania opłat», którego żąda gmina, i jednocześnie tym, co firma wpisuje do swoich sprawozdań. Druga to minimalna częstotliwość: Izbica każe zlecać wywóz co najmniej dwa razy w roku pod rygorem wygaśnięcia umowy i 50,00 zł kary umownej, Jasienica rozwiązuje umowę automatycznie, gdy przez 12 miesięcy nie było wywozu. Umowa, która wygasła, nie jest umową do okazania, więc właściciel, który wywozi raz na dwa lata, może mieć podpisany papier i nie mieć umowy. Ile wywozów rocznie wynika z pojemności zbiornika i zużycia wody, policzyliśmy w artykule jak często opróżniać szambo.
| Co | Gdzie | Treść |
|---|---|---|
| Obowiązek umowy i dowodów opłat | art. 6 ust. 1 | «udokumentowania w formie umowy» + «okazanie takich umów i dowodów uiszczania opłat» |
| Kontrola co najmniej raz na 2 lata | art. 6 ust. 5aa | od 9 sierpnia 2022 r.; pierwszy cykl do 9 sierpnia 2024 r. |
| Kara dla gminy bez kontroli | art. 9z ust. 7 | 10 000–50 000 zł (WIOŚ) |
Nowela: Dz.U. 2022 poz. 1549, ogłoszona 25 lipca 2022 r.
Faktura, paragon czy druk: co jest dowodem opłaty
Ustawa mówi o «dowodach uiszczania opłat», nie o fakturach. Poznań rozpisuje to w komunikacie: dowodami są «rachunki, faktury vat, potwierdzenia przelewów», a kontrola polega na «okazaniu umowy z firmą asenizacyjną oraz okazaniu dowodów potwierdzających uiszczanie opłat za tę usługę». Wzór z Izbicy przewiduje zapłatę «na podstawie paragonu z kasy fiskalnej lub wystawionej przez Przedsiębiorstwo faktury VAT», a podstawą faktury jest «„potwierdzenie” podpisane przez odbiorcę usługi, stwierdzające odebranie nieczystości płynnych i datę wykonania usługi». Gmina Ornontowice poszła dalej i opublikowała wzór takiego potwierdzenia: jedna strona z adresem nieruchomości, nazwiskiem właściciela, datą usługi, ilością odebranych nieczystości w m³, kwotą do zapłaty, formą płatności, numerem rachunku oraz pieczątką i podpisem przedsiębiorcy, w dwóch wersjach, dla zbiornika i dla osadnika oczyszczalni.
Na forum prawnym pytanie «jak zmienić paragon w fakturę» dostało odpowiedź, która porządkuje temat.
1. Paragon do 450 zł jest fakturą jak ma nip. Jak nie jesteś przedsiębiorcą to nie masz obowiązku brać faktur i fakt ich nie wzięcia nie może ciebie obciążać. Masz paragon i starczy. Konsumentom wg. ustawy wydaje się paragony, chyba, że zażądają faktur, ale to ich prawo a nie obowiązek.
forumprawne.org · „Wywóz szamba, jak zmienić paragon w fakture VAT?”Tu nie chodzi o to czy masz paragon czy fakturę tylko czy masz podpisaną umowę na odbiór nieczystości ciekłych z firmą asenizacyjną. Jeśli nie masz to znaczy że łamiesz prawo i grozi ci grzywna do 5000 zł.
forumprawne.org · „Wywóz szamba, jak zmienić paragon w fakture VAT?”To jest sedno: paragon, faktura i podpisany druk są równorzędne jako dowód, bo każdy potwierdza datę, ilość i zapłatę. Czego nie da się zastąpić, to umowy. A czego nie zastąpi umowa, to regularności: Staroźreby piszą wprost, że «posiadane rachunki muszą potwierdzać regularność opróżniania», a Poznań żąda dowodów «potwierdzających częstotliwość i ilość odebranych nieczystości ciekłych za ostatni rok» oraz faktur za wodę za ten sam rok, żeby porównać, ile wody weszło, a ile ścieków wyjechało. Za jaki okres trzymać dokumenty, ustawa nie mówi; obie gminy mówią o ostatnim roku, więc 12 miesięcy to minimum, a dłużej nie szkodzi. Ile kosztuje wywóz, który te dokumenty poświadczają, zebraliśmy w artykule wywóz szamba: cena 2026.
Firma też jest w rejestrze: wykaz klientów i zezwolenie
Umowa ma drugą stronę, której gmina pilnuje osobno. Przedsiębiorca opróżniający zbiorniki działa na zezwolenie wójta z art. 7 ust. 1 pkt 2; żeby je dostać, dołącza do wniosku «kopię umowy z prowadzącym stację zlewną na odbiór nieczystości ciekłych» i zaświadczenia o braku zaległości podatkowych i składkowych, a opłata skarbowa wynosi 107,00 zł (karta Gminy Chodzież). Wykaz firm z zezwoleniem gmina publikuje, Grajewo linkuje go w komunikacie o kontrolach; podpisanie umowy z firmą spoza wykazu nie spełnia art. 6 ust. 1, bo przepis wymaga «przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie», a kto wozi ścieki bez zezwolenia, popełnia wykroczenie zagrożone aresztem lub grzywną (art. 10 ust. 1). Co grozi za zlecenie wywozu takiej firmie i jak ją rozpoznać, jest w artykule nielegalny wywóz szamba.
Druga rzecz, o której właściciele nie wiedzą: firma raportuje gminie, z kim ma umowę. Art. 9o ust. 4 każe dołączyć do sprawozdania «wykaz właścicieli nieruchomości, z którymi w okresie objętym sprawozdaniem zawarł umowy […] oraz wykaz właścicieli nieruchomości, z którymi umowy te uległy rozwiązaniu lub wygasły», z imieniem, nazwiskiem i adresem nieruchomości. Gmina ma więc po jednej stronie ewidencję zbiorników, po drugiej listę umów od firm, i wezwanie dostaje ten, kto jest w pierwszej, a nie ma go w drugiej. To tłumaczy, dlaczego pierwsze wezwania trafiają do ludzi, którzy wywożą «na telefon» bez papieru: dla gminy są to nieruchomości bez umowy.
Bez umowy: wywóz zastępczy, decyzja na rok i mandat
Jeśli umowy nie ma, gmina nie tylko karze, ale przejmuje usługę. Art. 6 ust. 6 nakłada na nią obowiązek zorganizowania opróżniania zbiorników «w przypadku właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli umów», a wójt wydaje z urzędu decyzję, w której ustala obowiązek opłat, ich wysokość według górnych stawek z uchwały rady gminy, terminy i sposób udostępniania zbiornika (ust. 7). Decyzja ma rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 8), jest wydawana na rok (ust. 9) i przedłuża się sama, jeśli właściciel nie przedstawi umowy «na co najmniej 3 miesiące przed upływem daty obowiązywania decyzji» (ust. 10); opłaty ściąga się jak podatki, bo stosuje się Ordynację podatkową (ust. 12). Górne stawki, po których liczy się ta opłata, rady gmin uchwalają co roku i bywają wyższe od cen rynkowych; zebraliśmy je w artykule o cenach wywozu.
Do tego dochodzi wykroczenie. Poznań pisze, że «nieokazanie umowy i/lub rachunków za usługi wywozu nieczystości ciekłych, jest podstawą do nałożenia mandatu karnego»: w postępowaniu mandatowym do 500 zł (KPW art. 96 § 1), a w sądzie grzywna od 20 do 5000 zł (KW art. 24 § 1) za niewykonanie obowiązków z art. 10 ust. 2 ustawy. Utrudnianie lub udaremnianie kontroli jest osobnym czynem z ust. 2d. Na forum o tym, czy gmina w ogóle może żądać faktur, padły dwa zdania, które zamykają temat.
w sumie to w tej ustawie nie ma nic o kontroli faktur
forumprawne.org · „CZy urząd Gminy ma prawo kontrolować faktury za wywóz szamba”No jak to nie ma, jak jest. Faktura to dowód płacenia za usługi wywozu szamba.
forumprawne.org · „CZy urząd Gminy ma prawo kontrolować faktury za wywóz szamba”Umowa z firmą bez zezwolenia i rachunki od niej nie spełniają art. 6 ust. 1. Przed podpisaniem sprawdź wykaz firm z zezwoleniem na stronie swojej gminy; każdy druk potwierdzenia wywozu podpisz, zatrzymaj oryginał i trzymaj komplet z co najmniej ostatnich 12 miesięcy razem z umową. Jeśli zbiornik jest nowy albo nigdy nie był zgłoszony, najpierw zgłoś go do gminnej ewidencji, bo kontrola umów zaczyna się od niej: patrz legalizacja szamba.
Najbardziej pouczające w tych trzech wzorach nie są kary, tylko klauzule o wygaśnięciu: Izbica każe wywozić dwa razy w roku, Jasienica rozwiązuje umowę po roku bez wywozu. Gminy nie chcą papieru, chcą regularności, i umowa jest dla nich narzędziem, żeby ją wymusić, a faktury są licznikiem. Dlatego spór «paragon czy faktura» jest jałowy, a spór «ustna czy pisemna» przegrany z góry. Jedyna rzecz, która naprawdę broni właściciela na kontroli, to teczka: umowa z firmą z wykazu, podpisane druki z każdego wywozu i faktury za wodę, z których wynika, że liczby się zgadzają. Wszystko inne jest dyskusją z protokołem.
Obowiązek z art. 6 ust. 1 istnieje od chwili pozbywania się ścieków; kontrola co najmniej raz na dwa lata obowiązuje od 9 sierpnia 2022 r., a pierwszy cykl liczył się do 9 sierpnia 2024 r.
Wójt, burmistrz lub prezydent miasta (art. 6 ust. 5a), w Poznaniu pracownicy Wydziału Gospodarki Komunalnej i Straż Miejska.
Tak; za brak kontroli gmina podlega karze 10 000–50 000 zł nakładanej przez WIOŚ.
Najczęstsze pytania
Od kiedy trzeba mieć umowę na wywóz szamba?
Od chwili, gdy pozbywasz się nieczystości ciekłych z nieruchomości: art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach każe udokumentować to «w formie umowy» z gminną jednostką albo przedsiębiorcą posiadającym zezwolenie i okazać «umowy i dowody uiszczania opłat». Nowe jest co innego: nowela ogłoszona 25 lipca 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 1549) weszła w życie 9 sierpnia 2022 r. i od tej daty wójt, burmistrz lub prezydent ma obowiązek kontrolować umowy i dowody opłat co najmniej raz na dwa lata według planu kontroli, a pierwszy dwuletni okres liczył się od dnia wejścia w życie. Dlatego wezwania przyszły w 2023 r. (Grajewo od 4 września 2023 r., Staroźreby od kwietnia 2023 r.) i w 2025 r. (Poznań od 5 lutego 2025 r.).
Czy umowa na wywóz szamba musi być na piśmie?
Ustawa mówi «w formie umowy» i «przez okazanie takich umów»; nie używa słowa «pisemna», ale umowę trzeba okazać, a ustnej okazać się nie da. Gminy piszą wprost o «podpisanych umowach» (Grajewo, Nowe Miasto), a firmy asenizacyjne i zakłady komunalne mają gotowe wzory. Na forum ktoś broni tezy, że wystarczą rachunki; inni odpowiadają, że mają umowę na piśmie właśnie po to, żeby móc ją okazać. Z gminą, która kontroluje, nie ma o co się spierać: umowa pisemna kosztuje podpis.
Co musi zawierać umowa na wywóz nieczystości ciekłych?
Wzory gminne (Jasienica, Cisna, Izbica) mają ten sam szkielet: strony z adresem nieruchomości i pojemnością zbiornika, przedmiot (nieczystości bytowo-gospodarcze ze zbiornika bezodpływowego lub osadnika oczyszczalni), czego firma nie odbiera (chemikalia, farby, oleje, metale ciężkie, ścieki produkcyjne), tryb zamawiania (telefon, 3 dni robocze wyprzedzenia, do 6 m³ na zamówienie w Cisnej, do 10 dni roboczych na wykonanie w Izbicy), potwierdzenie wykonania usługi podpisane przez zleceniodawcę lub dorosłego domownika, cennik z zarządzenia wójta lub załącznika, zapłata gotówką u kierowcy albo przelewem w 14 dni, reklamacja w 3 dni, czas nieokreślony i miesiąc wypowiedzenia. Izbica dopisuje minimum 2 wywozy w roku pod rygorem wygaśnięcia i 50,00 zł kary umownej, Jasienica automatyczne rozwiązanie po 12 miesiącach bez wywozu (24 miesiące dla osadnika).
Jakie dokumenty pokazać na kontroli i za jaki okres?
Dwie rzeczy z art. 6 ust. 5a: umowę i dowody uiszczania opłat. Poznań wymienia umowę, «dowody uiszczania opłat […] potwierdzających częstotliwość i ilość odebranych nieczystości ciekłych za ostatni rok» i faktury za wodę za ostatni rok, a dowodami są «rachunki, faktury vat, potwierdzenia przelewów». Staroźreby prosi o rachunki i faktury «za okres co najmniej ostatniego roku» i dodaje, że «posiadane rachunki muszą potwierdzać regularność opróżniania». Ustawa nie podaje liczby lat, więc trzymaj wszystko, co masz, a co najmniej 12 miesięcy wstecz.
Mam paragony, nie faktury. Czy to wystarczy?
Dowodem uiszczenia opłaty jest każdy dokument, który potwierdza zapłatę za wywóz: paragon z kasy fiskalnej, faktura, potwierdzenie przelewu, podpisany druk potwierdzenia wykonania usługi. Wzór z Izbicy przewiduje zapłatę «na podstawie paragonu z kasy fiskalnej lub wystawionej przez Przedsiębiorstwo faktury VAT», a wzór z Ornontowic to jednostronicowe potwierdzenie z datą, ilością w m³, kwotą i pieczątką firmy. Na forum prawnik tłumaczy, że konsument nie ma obowiązku brać faktur i paragon wystarczy jako dowód. Problem zaczyna się, gdy nie ma ani umowy, ani żadnego dokumentu, bo wtedy nie ma czego okazać.
Co grozi za brak umowy lub rachunków za wywóz szamba?
Nieokazanie umowy lub rachunków jest w Poznaniu «podstawą do nałożenia mandatu karnego»; w postępowaniu mandatowym to do 500 zł (KPW art. 96 § 1), a w sądzie grzywna od 20 do 5000 zł (KW art. 24 § 1) z art. 10 ustawy. Utrudnianie kontroli to osobne wykroczenie (art. 10 ust. 2d). Do tego gmina ma obowiązek zorganizować wywóz zastępczy i wydać decyzję na rok z opłatą po górnych stawkach i rygorem natychmiastowej wykonalności (art. 6 ust. 6–10). Kary 10 000–50 000 zł z art. 9z ust. 7 dotyczą gminy, która nie kontroluje, nie właściciela.
Redaktor i badacz gospodarki ściekowej domów jednorodzinnych
Opracowuje niezależne poradniki o szambach i przydomowych oczyszczalniach, zestawiając przepisy (rozporządzenie Dz.U. 2022 poz. 1225, prawo budowlane), realne cenniki i doświadczenia właścicieli domów.